شهر قرآنی
تدبر در قرآن
ذكر امروز
همراه با كلام وحی

هفت آیه اى كه در این سوره وجود دارد هر كدام اشاره به مطلب مهمى است :
بسم الله سر آغازى است براى هر كار، و استمداد از ذات پاك خدا را به هنگام شروع در هر كار به ما مى آموزد .
الحمد لله رب العالمین درسى است از بازگشت همه نعمتها و تربیت همه موجودات به الله ، و توجه به این حقیقت كه همه این مواهب از ذات پاكش سرچشمه مى گیرد .
الرحمن الرحیم این نكته را بازگو مى كند كه اساس خلقت و تربیت و حاكمیت او بر پایه رحمت و رحمانیت است ، و محور اصلى نظام تربیتى جهان را همین اصل تشكیل مى دهد .
مالك یوم الدین توجهى است به معاد، و سراى پاداش اعمال ، و حاكمیت خداوند بر آن دادگاه عظیم .
ایاك نعبد و ایاك نستعین توحید در عبادت و توحید در نقطه اتكاء انسانها را بیان مى كند .

اهدنا الصراط المستقیم بیانگر نیاز و عشق بندگان به مساءله هدایت و نیز توجهى است به این حقیقت كه هدایتها همه از سوى او است !
سرانجام آخرین آیه این سوره ، ترسیم واضح و روشنى است از صراط مستقیم راه كسانى است كه مشمول نعمتهاى او شده اند، و از راه مغضوبین و گمراهان جدا است .
و از یك نظر این سوره به دو بخش تقسیم مى شود بخشى از حمد و ثناى خدا سخن مى گوید و بخشى از نیازهاى بنده .
چنانكه در عیون اخبارالرضا (علیه السلام ) در حدیثى از پیامبر (صلى اللّه علیه و آله و سلم ) مى خوانیم : خداوند متعال چنین فرموده من سوره حمد را میان خود و بنده ام تقسیم كردم نیمى از آن براى من ، و نیمى از آن براى بنده من است ، و بنده من حق دارد هر چه را مى خواهد از من بخواهد: هنگامى كه بنده مى گوید : بسم الله الرحمن الرحیم خداوند بزرگ مى فرماید بنده ام بنام من آغاز كرد، و بر من است كه كارهاى او را به آخر برسانم و در همه حال او را پر بركت كنم ، و هنگامى كه الحمد لله رب العالمین خداوند بزرگ مى گوید بنده ام مرا حمد و ستایش كرد، و دانست نعمتهائى را كه دارد از ناحیه من است ، و بلاها را نیز من از او دور كردم ، گواه باشید كه من نعمتهاى سراى آخرت را بر نعمتهاى دنیاى او مى افزایم ، و بلاهاى آن جهان را نیز از او دفع مى كنم همانگونه كه بلاهاى دنیا را دفع كردم
و هنگامى كه مى گوید الرحمن الرحیم خداوند مى گوید: بنده ام گواهى داد كه من رحمان و رحیمم ، گواه باشید بهره او را از رحمتم فراوان مى كنم ، و سهم او را از عطایم افزون مى سازم .
و هنگامى كه مى گوید مالك یوم الدین او مى فرماید: گواه باشید همانگونه كه او حاكمیت و مالكیت روز جزا را از آن من دانست ، من در روز حساب ، حسابش را آسان مى كنم ، حسناتش را مى پذیرم ، و از سیئاتش صرف نظر مى كنم .
و هنگامى كه مى گوید ایاك نعبدخداوند بزرگ مى گوید بنده ام راست مى گوید، تنها مرا پرستش مى كند، من شما را گواه مى گیرم بر این عبادت خالص ثوابى به او مى دهم كه همه كسانى كه مخالف این بودند به حال او غبطه خورند .
و هنگامى كه مى گوید ایاك نستعین خدا مى گوید: بنده ام از من یارى جسته ، و تنها به من پناه آورده گواه باشید من او را در كارهایش كمك مى كنم ، در سختیها به فریادش ‍ مى رسم ، و در روز پریشانى دستش را مى گیرم .
و هنگامى كه مى گوید اهدنا الصراط المستقیم ) تا آخر سوره ) خداوند مى گوید این خواسته بنده ام بر آورده است ، و او هر چه مى خواهد از من بخواهد كه من اجابت خواهم كرد آنچه امید دارد، به او مى بخشم و از آنچه بیم دارد ایمنش مى سازم .

منبعک کتاب تفسیر نمونه




طبقه بندی: تفسیر وحی،
[ جمعه 15 خرداد 1394 ] [ 02:46 ب.ظ ]

این سوره مباركه از جمله معدود سوره هاى قرآنى است كه نامهاى متعددى دارد و با استقرایى كه به عمل آمد ، معلوم شد كه این سوره چهارده نام دارد كه بعضى از آنها معروف و بعضى دیگر غیر معروف است. اكنون ما این نامها را با ذكر علت نامگذارى بیان مى كنیم:
1 ـ سوره حمد، به سبب اینكه اولین كلمه این سوره، كلمه حمد مى باشد.
2 ـ سوره فاتحة الكتاب، به دلیل اینكه قرآن كریم كه یكصدو چهارده سوره دارد با این سوره آغاز مى شود و نیز به طوریكه خواهیم گفت این سوره نخستین سوره كاملى است كه بر پیامبر خدا (صلى الله علیه وآله وسلم) نازل شده است.
3 ـ سوره ام الكتاب یا ام القرآن، این نامگذارى از آن جهت است كه این سوره مشتمل است بر مجموع مطالبى است كه در قرآن آمده و مى توان آنرا فشرده و خلاصه اى از معارف قرآن دانست بگونه اى كه در تفسیر سوره خواهیم دید.
4 ـ سوره سبع مثانى، این اسم به معناى «هفت تاى دو به دو» مى باشد و این نامگذارى به این جهت است كه اولا این سوره هفت آیه است و ثانیاً در هر نماز دو بار خوانده مى شود. البته وجوه دیگرى هم ذكر كرده اند كه ما از نقل آنها خوددارى كردیم.

5 ـ سوره كنز، زیرا كنز به معناى گنجینه است و این سوره گنجینه معارف قرآنى است.
6 ـ سوره وافیة، شاید علت نامگذارى آن باشد كه این سوره مباركه وافى به معارف قرآنى است.

7 ـ سوره كافیة، زیرا این سوره در نماز از سوره هاى دیگر كفایت مى كند و مى تواند جایگزین آنها بشود ولى سوره هاى دیگر نمى توانند جایگزین این سوره در نماز باشند.
8 ـ سوره شافیة، زیرا این سوره مباركه شفا دهنده امراض روحى است. البته تمام قرآن چنین حالت را دارد ولى از آنجا كه این سوره فشرده اى از همه قرآن است، به این نام نامیده شد.
9 ـ سوره شفاء، علت این نامگذارى همانست كه در نام قبلى بیان شد.
10 ـ سوره صلاة، بدانجهت كه باید در نمازهاى واجب و مستحب خوانده شود.
11 ـ سوره اساس، چون در اول قرآن آمده و لذا پایه و اساس قرآن است.
12 ـ سوره سؤال، زیرا كسى كه این سوره را مى خواند، از خداوند درخواست عبودیت و كمك و هدایت مى كند.
13 ـ سوره شكر، زیرا در این سوره از رحمت الهى و ربوبیت او صحبت مى شود و بیان همین معنى نوعى شكر و سپاسگزارى به درگاه خداوند است.
14 ـ سوره دعا، چون این سوره مشتمل است بر دعایى است كه خواننده سوره در حق خود مى كند.

منبع: کتاب تفسیر كوثر جلد اول




طبقه بندی: تفسیر وحی،
[ جمعه 15 خرداد 1394 ] [ 02:33 ب.ظ ]

باقى میماند طریقه ایكه رسول خدا صلى الله علیه و آله و سلم و امامان اهل بیت او در تفسیر سلوك نموده اند، رسولى كه خدا قرآنرا نخست به او تعلیم كرده ، و او را معلم سایرین قرار داده ، و فرموده : نزل به الروح الامین ، على قلبك ، ) روح الامین آنرا بر قلب تو نازل كرده )، و نیز فرموده : و انزلنا الیك الذكر، لتبین للناس ما نزل الیهم، ) ما كتاب را بر تو نازل كردیم ، تا براى مردم بیان كنى ، كه چه چیز براى آنان نازل شده )...، و نیز فرموده : یتلوا علیهم آیاته ، و یزكیهم ، و یعلمهم الكتاب و الحكمه ، ) آیات آنرا بر شما میخواند و شما را تزكیه نموده ، كتاب و حكمت را تعلیمتان مى دهد (
و امامان اهل بیت كه رسولخدا صلى الله علیه و آله و سلم ایشانرا در حدیث مورد اتفاق بین شیعه و سنى انى تارك فیكم الثقلین ، ما ان تمسكتم بهما لن تضلوا بعدى ابدا، كتاب الله و عترتى ، اهل بیتى ، و انهما لن یفترقا، حتى یردا على الحوض ، من دو چیز گران در شما جانشین مى گذارم ، كه مادام به آن دو تمسك جوئید، ابدا بعد از من گمراه نمى شوید، یكى كتاب خدا، و یكى عترتم اهل بیتم را، و این دو حتى چشم بر هم زدنى از یكدیگر جدا نمى شوند، تا كنار حوض بر من درآیند، منصوب براى چنین مقامى كرده ، و خدا هم تصدیقش كرده ، كه فرموده :

انما یرید الله لیذهب عنكم الرجس اهل البیت و یطهر كم تطهیرا، و نیز علم به قرآن را از غیر ایشان كه مطهرین اند نفى كرده ، و فرموده : انه لقرآن كریم ، فى كتاب مكنون ، لا یمسه الا المطهرون به درستى كه این قرآن كتابى است كریم و خواندنى در كتابى مكنون كه احدى جز مطهرین با آن تماس ندارد
این پیغمبر و این امامان اهل بیت علیهم السلام ، طریقه شان در تعلیم و تفسیر قرآن كریم ، بطوریكه از احادیث تفسیرى آنان بر مى آید، همین طریقه اى است كه ما بیان كردیم ، و ما بزودى آن احادیث را در ضمن بحث هاى روایتى این كتاب از نظر خواننده عزیز مى گذرانیم ، آنوقت خواهید دید كه هیچ اهل بحثى در آن همه روایت حتى به یك حدیث برنمیخورد، كه رسولخدا و یا ائمه اهل بیت علیهم السلام در تفسیر آیه اى از حجت و برهانى علمى و نظرى و یا فرضیه اى علمى كمك گرفته باشند .

منبع: کتاب تفسیر المیزان جلد 1




طبقه بندی: تفسیر وحی،
[ جمعه 15 خرداد 1394 ] [ 01:00 ب.ظ ]

مشخصات سوره یوسف

سوره مباركه یوسف به صورت یك مجموعه واحد، در مكه نازل شده است و اینكه در بعضى از روایات از ابن عباس نقل شده كه چند آیه نخست آن در مدینه نازل شده، با سیاق و هماهنگى آیات سازگار نیست و نمى توان آن را قبول كرد. این سوره به اتفاق قاریان 111 آیه دارد و پس از سوره هود نازل شده است و مشابهتهایى در میان این دو سوره وجود دارد. ضمناً این سوره مشتمل بر طولانى ترین قصه در قرآن یعنى قصه حضرت یوسف است. این قصه كه از آن به «احسن القصص» یعنى زیباترین قصه ها یاد شده، تنها قصه اى در قرآن است كه همه قسمتهاى آن با رعایت ترتیب زمانى در یك سوره ذكر شده; قصه هاى دیگر قرآن به صورت پراكنده آمده و مطابق با هدفهاى تربیتى خاصى تقطیع شده است و این نشان مى دهد كه قرآن در نقل قصه ها، از روشهاى گوناگونى استفاده كرده است.
در روایتى از حضرت امیرالمؤمنین(ع) نقل شده كه سوره یوسف را به زنان خود یاد ندهید.این روایت در كافى به صورت مرفوعه نقل شده است و اگر از ضعف سند آن چشم پوشى كنیم،شاید ناظر به این معناست كه اگر قرار باشد یك سوره از سوره هاى قرآن را به زنان خود

یاد بدهید، آن سوره سوره یوسف نباشد چون در آن شرح عشق بازیهاى همسر عزیز مصر آمده است. این احتمال از آنجا تقویت مى شود كه در آن روایت گفته شده كه به زنان خود سوره یوسف را یاد ندهید بلكه سوره نور را یاد بدهید متن روایت چنین است:
قال امیرالمؤمنین(ع): لا تعلّموا نساءكم سورة یوسف و لا تقرأوهن ایّاها فانّ فیها الفتن و علّموهن سورة النور فانّ فیها المواعظ.(1)
امیرالمؤمنین(ع) فرمود: به زنان خود سوره یوسف را یاد ندهید و آن را بر آنان نخوانید كه در آن آزمایشهاست بلكه به آنان سوره نور را یاد بدهید كه در آن پندهاست.
شبیه این روایت از پیامبر(ص) نیز نقل شده و در آن نیز سوره یوسف با سوره نور مقایسه شده است. مفهوم این سخن آن است كه اگر بنا باشد سوره اى از سوره هاى قرآن را به زنان خود یاد بدهید و یا آن را بر آنان بخوانید، آن سوره سوره یوسف نباشد بلكه سوره نور باشد كه در آن احكام مربوط به زنان مخصوصاً مسایل حجاب بیان شده است و این مطلب ناظر بر حسن انتخاب است و مانع از آن نیست كه اگر تمام قرآن و یا چندین سوره از قرآن به زنان یاد داده شود، سوره یوسف از آن استثنا باشد بلكه در چنین حالتى یاد دادن سوره یوسف به زنان اشكالى ندارد.
اتفاقاً در بعضى دیگر از روایات، یاد دادن سوره یوسف به خانواده
و كنیزان توصیه شده است:

وبلاگ شهر قرآنی - Www.QoranCity.MihanBlog.Com


عن النبى(ص) قال: علّموا ارقّاءكم سورة یوسف فانه ایّما مسلم قرءها و علّمها اهله و ما ملكت یمینه هون الله علیه سكرات الموت و اعطاه القوّة ان لا یحسد مسلما.(2)
پیامبر خدا(ص) فرمود: به بردگان خود سوره یوسف را یاد بدهید زیرا هر مسلمانى كه این سوره را بخواند و به خانواده و كنیزكان خود یاد بدهد،خداوند سكرات مرگ را به او آسان مى كند و به او قدرتى مى دهد كه به برادر مسلمان خود حسد نكند.

فضایل سوره یوسف

همانگونه كه براى خواندن سوره هاى دیگر قرآن فضیلتهایى نقل شده، براى خواندن سوره یوسف نیز فضایلى در روایات آمده است. علاوه بر روایتى كه در بالا نقل كردیم، در روایت دیگرى، از حضرت امام صادق(ع) فضیلت خاصى براى خواندن سوره یوسف نقل شده است. متن روایت چنین است:
عن ابى عبدالله(ص) قال: من قرء سورة یوسف فى كل یوم او فى كل لیلة بعثها الله یوم القیامة و جماله جمال یوسف و لایصیبه فزع یوم القیامة و كان من خیار عبادالله الصالحین.(3)
امام صادق(ع) فرمود: هر كس سوره یوسف را هر روز و یا هر شب

بخواند، خداوند او را در قیامت مبعوث مى كند در حالى كه جمال او مانند جمال یوسف است و به او ناراحتى روز قیامت نمى رسد و از برگزیدگان بندگان صالح خدا مى شود.
بدون شك خواندن سوره اى از قرآن همراه با تدبر و عبرت آموزى و پندگیرى، آثار تربیتى فراوانى در انسان دارد و او را شایسته هر نوع ثواب و پاداشى از جانب خداوند مى كند.
این مطلب را هم در اینجا اضافه كنیم كه سوره یوسف به خاطر زیبایى و شكوه خاصى كه دارد، از دیر باز مورد توجه فراوان قرار گرفته و براى آن تفسیرها و شرحهاى بسیارى به زبانهاى گوناگون نوشته شده و شاید كمتر سوره اى از سوره هاى قرآن، مانند سوره یوسف تفسیرهاى اختصاصى داشته باشد.

پی نوشتها:

1- كافى ج 5 ص 516.

2- مجمع البیان ج 5 ص 315.
3- همان.

منبع: كتاب تفسیر سوره یوسف




طبقه بندی: تفسیر وحی،
برچسب ها: سوره یوسف، مشخصات سوره یوسف، فضایل سوره یوسف،
[ دوشنبه 7 شهریور 1390 ] [ 11:55 ب.ظ ]
نظرات

تعداد کل صفحات : 2 :: 1 2

دانشنامه قرآنی
آمار سایت
بازدیدهای امروز : نفر
بازدیدهای دیروز : نفر
بازدید این ماه : نفر
حمایت می كنیم