تبلیغات
شهر قرآنی

شهر قرآنی
تدبر در قرآن
ذكر امروز
همراه با كلام وحی

در میان دانشمندان و علماء شیعه اختلافى در این مساله نیست ، كه بسم الله جزء سوره حمد و همه سوره هاى قرآن است ، اصولا ثبت بسم الله در متن قرآن مجید در آغاز همه سوره ها، خود گواه زنده این امر است زیرا مى دانیم در متن قرآن چیزى اضافه نوشته نشده است ، و ذكر بسم الله در آغاز سوره ها از زمان پیامبر )صلى اللّه علیه و آله و سلم ) تاكنون معمول بوده است .
و اما از نظر دانشمندان اهل تسنن ، نویسنده تفسیر المنار جمع آورى جامعى از اقوال آنها به شرح زیر كرده است :
در میان علما گفتگو است كه آیا بسم الله در آغاز هر سورهاى جزء سوره است یا نه ؟ دانشمندان پیشین از اهل مكه اعم از فقهاء و قاریان قرآن از جمله ابن كثیر و اهل كوفه از جمله عاصم و كسائى از قراء، و بعضى از صحابه و تابعین از اهل مدینه ، و همچنین شافعى در كتاب جدید، و پیروان او و ثورى و احمد در یكى از دو قولش معتقدند كه جزء سوره است ، همچنین علماى امامیه و از صحابه طبق گفته آنان على (علیه السلام ( و ابن عباس و عبدالله بن عمر و ابوهریره ، و از علماى تابعین سعید بن جبیر و عطا و زهرى و ابن المبارك این عقیده را برگزیده اند.
سپس اضافه مى كند مهمترین دلیل آنها اتفاق همه صحابه و كسانى كه بعد از آنها روى كار آمدند بر ذكر بسم الله در قرآن در آغاز هر سورهاى جز سوره برائت است ، در حالى كه آنها متفقا توصیه مى كردند كه قرآن را از آنچه جزء قرآن نیست پیراسته دارند، و به همین دلیل آمین را در آخر سوره فاتحه ذكر نكرده اند ...
سپس از مالك و پیروان ابوحنیفه و بعضى دیگر نقل مى كند كه آنها بسم الله
 

را یك آیه مستقل مى دانستند كه براى بیان آغاز سوره ها و فاصله میان آنها نازل شده است .
و از احمد (فقیه معروف اهل تسنن ) و بعضى از قاریان كوفه نقل مى كند كه آنها بسم الله را جزء سوره حمد مى دانستند نه جزء سایر سوره ها.
از مجموع آنچه گفته شده چنین استفاده مى شود كه حتى اكثریت قاطع اهل تسنن نیز بسم الله را جزء سوره مى دانند.
در اینجا بعضى از روایاتى را كه از طرق شیعه و اهل تسنن در این زمینه نقل شده یادآور مى شویم : (و اعتراف مى كنیم كه ذكر همه آنها از حوصله این بحث خارج ، و متناسب با یك بحث فقهى تمام عیار است (
معاویة بن عمار از دوستان امام صادق (علیه السلام ) مى گوید از امام پرسیدم هنگامى كه به نماز برمى خیزم بسم الله را در آغاز حمد بخوانم ؟ فرمود بلى مجددا سؤ ال كردم هنگامى كه حمد تمام شد و سورهاى بعد از آن مى خوانم بسم الله را با آن بخوانم ؟ باز فرمود آرى :

برهان - وبلاگ تخصصی قرآن كریم


2 دارقطنى از علماى سنت به سند صحیح از على (علیه السلام ) نقل مى كند كه مردى از آن حضرت پرسید السبع المثانى چیست ؟ فرمود: سوره حمد است ، عرض كرد سوره حمد شش آیه است فرمود: بسم الله الرحمن الرحیم نیز آیه اى از آن است
3
بیهقى محدث مشهور اهل سنت با سند صحیح از طریق ابن جبیر از ابن عباس چنین نقل مى كند: استرق الشیطان من الناس اعظم آیة من القرآن بسم الله الرحمن الرحیم : مردم شیطان صفت ، بزرگترین آیه قرآن بسم الله

الرحمن الرحیم را سرقت كردند )اشاره به اینكه در آغاز سوره ها آن را نمى خوانند(
گذشته از همه اینها سیره مسلمین همواره بر این بوده كه هنگام تلاوت قرآن بسم الله را در آغاز هر سورهاى مى خواندند، و متواترا نیز ثابت شده كه پیامبر (صلى اللّه علیه و آله و سلم ) آن را نیز تلاوت مى فرمود، چگونه ممكن است چیزى جزء قرآن نباشد و پیامبر و مسلمانان همواره آن را ضمن قرآن بخوانند و بر آن مداومت كنند.
و اما اینكه بعضى احتمال داده اند كه بسم الله آیه مستقلى باشد كه جزء قرآن است اما جزء سوره ها نیست ، احتمال بسیار سست و ضعیفى به نظر مى رسد، زیرا مفهوم و محتواى بسم الله نشان مى دهد كه براى ابتدا و آغاز كارى است ، نه اینكه خود یك مفهوم و معنى جدا و مستقل داشته باشد، در حقیقت این جمود و تعصب شدید است كه ما بخواهیم براى ایستادن روى حرف خود هر احتمالى را مطرح كنیم و آیه اى همچون بسم الله را كه مضمونش فریاد مى زند سر آغازى است براى بحثهاى بعد از آن ، آیه مستقل و بریده از ما قبل بعد بپنداریم .
تنها ایراد قابل ملاحظه اى كه مخالفان در این رابطه دارند این است كه مى گویند در شمارش آیات سوره هاى قرآن (بجز سوره حمد) معمولا بسم الله را یك آیه حساب نمى كنند، بلكه آیه نخست را بعد از آن قرار مى دهند.
پاسخ این سؤ ال را فخر رازى در تفسیر كبیر به روشنى داده است آنجا كه مى گوید: هیچ مانعى ندارد كه بسم الله در سوره حمد به تنهائى یك آیه باشد و در سوره هاى دیگر قرآن جزئى از آیه اول محسوب گردد. (بنابر این مثلا در سوره كوثر بسم الله الرحمن الرحیم انا اعطیناك الكوثرهمه یك آیه محسوب مى شود (
به هر حال مساءله آنقدر روشن است كه مى گویند: یك روز معاویه در

دوران حكومتش در نماز جماعت بسم الله را نگفت ، بعد از نماز جمعى از مهاجران و انصار فریاد زدند اسرقت ام نسیت ؟: آیا بسم الله را دزدیدى یا فراموش كردى ؟.

منبع: تفسیر نمونه




طبقه بندی: تفسیر وحی،
[ جمعه 15 خرداد 1394 ] [ 02:07 ب.ظ ]
دانشنامه قرآنی
آمار سایت
بازدیدهای امروز : نفر
بازدیدهای دیروز : نفر
بازدید این ماه : نفر
حمایت می كنیم